آیه ای درباره امام زمان (عج) ؟؟؟ - امیرالمومنین امام علی (ع)
   
  امیرالمومنین امام علی (ع)

 

 

 

 

 

در مذهب ، كلام حق ، ناد علي است * طاعت كه قبول شود ياد علي است * از جمله آفرينش كون و مكان * مقصود خدا علي و اولاد علي است * منسوب به حضرت حافظ

        آخرین مطالب 

انسان ممکن الخطاست
شیر و شمشیر خدا
سخن امام علی(ع) درباره مهمترین عامل شتاب انتقام خدا
علامه مجلسی و صوفیه
احادیثی در مورد حق الناس!!!
پیش بینی داعش توسط امیرالمومنین (ع)
پیش بینی حضرت علی (ع) درباره سرنوشت آمریکا+لینک دانلود کتاب
دانلود کتاب نظرات سیاسی در نهج البلاغه
دعایی از حضرت علی(ع): طلب همسر خوب از خداوند
کم فروشی وگران فروشی از نظر قرآن
برخی از عوامل گمراهی های سیاسی از نگاه امیرالمؤمنین (ع) در نهج البلاغه
احادیت ائمه درباره عقل و جهل
زیارت حضرت امیرالمؤمنین (صلوات الله علیه)
لزوم تفکیک بین ورود اسلام به ایران و حکومت اموی و عباسی
خطاب خداوند در قرآن
سازشکاری از نظر امام علی (ع)
با وجود امام سجاد(ع) چرا مختار به خون خواهی برخاست؟
توصیه های حضرت علی(ع) برای کسانی که نعمت های خدا را از دست می دهند؟
چرا به امام حسین(ع) اباعبدالله می‌گویند؟
چگونه بنی امیه عاشورا را به عنوان عید معرفی کردند؟
گناهی که مرگ را نزدیک‌تر می‌کند!
۴۰ حدیث نورانی درباره امام حسین (ع)
25 حدیث درمذمت دروغ ازفرمایشات پیامبر(ص) وائمه علیهم السلام:
احادیثی گهربار از حضرت علی(ع)
ماجرای شهادت حضرت علی (ع)

 

        آرشیو مطالب

اسفند ٩٥
خرداد ٩٥
فروردین ٩٥
اسفند ٩٤
بهمن ٩٤
دی ٩٤
آذر ٩٤
آبان ٩٤
مهر ٩٤
شهریور ٩٤
تیر ٩٤
خرداد ٩٤
اردیبهشت ٩٤
فروردین ٩٤
اسفند ٩۳
بهمن ٩۳
دی ٩۳
آذر ٩۳
آبان ٩۳
مهر ٩۳
شهریور ٩۳
امرداد ٩۳
تیر ٩۳
خرداد ٩۳
اردیبهشت ٩۳
فروردین ٩۳
اسفند ٩٢
بهمن ٩٢
دی ٩٢
آذر ٩٢
آبان ٩٢
مهر ٩٢
شهریور ٩٢
امرداد ٩٢
تیر ٩٢
خرداد ٩٢
اردیبهشت ٩٢
فروردین ٩٢
اسفند ٩۱
بهمن ٩۱
دی ٩۱
آذر ٩۱
آبان ٩۱
مهر ٩۱
شهریور ٩۱
امرداد ٩۱
تیر ٩۱
خرداد ٩۱
اردیبهشت ٩۱
فروردین ٩۱
اسفند ٩٠
بهمن ٩٠
دی ٩٠
آذر ٩٠
آبان ٩٠
مهر ٩٠
شهریور ٩٠
امرداد ٩٠
تیر ٩٠
خرداد ٩٠
اردیبهشت ٩٠
فروردین ٩٠
اسفند ۸٩
بهمن ۸٩
دی ۸٩
آذر ۸٩
آبان ۸٩
مهر ۸٩
شهریور ۸٩
امرداد ۸٩
تیر ۸٩
خرداد ۸٩
اردیبهشت ۸٩
فروردین ۸٩
اسفند ۸۸
بهمن ۸۸
دی ۸۸
آذر ۸۸
آبان ۸۸
مهر ۸۸
شهریور ۸۸
امرداد ۸۸
تیر ۸۸

 

            پیوندها

آپلود عکس و فایل
وبلاگی برای خدا
قرآن به تفکیک موضوع
جستجوی کلمات و عبارات در قرآن
تفسیر مطالب علمی قرآن
شناخت عمر از کتب اهل سنت
دین و اندیشه (تبیان)
سایت حوزه
موسسه تحقیقاتی ولیعصر
سایت غدیر
سایتهای مذهبی
با آل علی هر کی در افتاد ور افتاد
مناقب و فضایل امیرالمومنین
وبلاگ چهره واقعی عمر
احادیث و روایات
سایت سنت
کتابخانه تاریخ ایران و اسلام
موعود
وعده صادق
شیعه آنلاین
شیعه نیوز
برده داری در اسلام
پاسخ به شبهه افکنان قران و اسلام
پرسش و پاسخ دینی
شمیم شیعه پاسخ به شبهات
غربت مادر سیلی خورده فاطمه
حدیث

 

        صفحات جانبی

- زندگینامه حضرت علی اکبر
- زندگی نامه حضرت حکیمه خواهر امام هادی
- زندگینامه حضرت ام البنین (س)
- زندگینامه حضرت نرجس
- زندگینامه حضرت نجمه
- زندگینامه حضرت معصومه
- زندگینامه سکینه دختر امام حسین
- زندگینامه ابوالفضل العباس
- زندگینامه زینب کبری
- زندگینامه حضرت محمد (ص)
- زندگینامه حضرت فاطمه (س)
- زندگینامه حضرت خدیجه (س)
- زندگینامه امام علی (ع)
- زندگینامه امام حسن (ع)
- زندگینامه امام حسین (ع)
- زندگینامه امام سجاد (ع)
- زندگینامه امام باقر (ع)
- زندگینامه امام صادق (ع)
- زندگینامه امام موسی کاظم (ع)
- زندگینامه امام رضا (ع)
- زندگینامه امام جواد الائمه
- زندگینامه امام هادی (ع)
- زندگینامه امام حسن عسگری
- زندگینامه امام مهدی (عج)
- روایات مربوط به اخر زمان

 
        لوگوی دوستان
..

اسناد امامت امام علی و شهادت فاطمه ع

 شناخت عمر بن الخطاب از منابع اهل سنت

 شيعه اميرالمومنين عليه السلام

نقد صحیحین

حديث اشک|اشعار اهل بيت (ع)

قرآن و اهل بیت تنها راه نجات

...

 
آیه ای درباره امام زمان (عج) ؟؟؟
آیا آیه «بقیة الله خیر لکم ان کنتم مومنین» درباره

امام زمان علیه السلام نازل شده است؟

برخی می پرسند:

آیا آیه «بقیة الله خیر لکم ان کنتم مومنین» درباره امام زمان علیه السلام نازل شده است؟

برای پاسخ دادن به این سوال، ناگزیریم که چند مقدمه را مطرح کنیم.

مقدمه یکم - ظاهر و باطن داشتن قرآن


در احادیثی که همه ی مسلمین (شیعه و سنی) آن ها را از رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل کرده اند، وارد شده است که قرآن دارای ظاهر و باطن می باشد. این احادیث در منابع اهل سنت از اصحابی چون امیر المومنین علی (علیه السلام)، عبدالله بن مسعود،
عبدالرحمن بن عوف، معقل بن یسار، و به طور مرسل از حسن بصری نقل شده است. در میان این ها، حدیث عبدالله بن مسعود از جایگاه برتری برخوردار است و علمای فراوانی آن را نقل کرده اند.

در اینجا نگاهی به متن حدیث و برخی منابع آن می اندازیم. توجه کنید که ما تنها نشانی منابعی را داده ایم که همگی دارای اسناد متصل تا راوی حدیث می باشند.

عبد الله بن مسعود از پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) نقل می کند که ایشان فرمودند: همانا قرآن بر هفت حرف نازل شده است، که برای هر آیه ای (هر حرفی) از آن ظاهر و باطنی است.

عن عبد الله عن النبی صلى الله علیه و [آله و] سلم : إن القرآن نزل على سبعة أحرف ، لکل آیة (حرف) منها ظهر وبطن .

مسند أبی یعلى، أبو یعلى الموصلی، ج 9 صص 81 و 278

صحیح ابن حبان، ابن حبان، ج 1 ص 276

المعجم الکبیر، الطبرانی، ج 10 ص 106

المعجم الأوسط، الطبرانی، ج 1 ص 236

مسند البزار، البزار، ج 5 ص 441

مشکل الآثار، الطحاوی، ج 7 ص 88

شرح السنة، البغوی، ج 1 ص 262

جامع البیان، إبن جریر الطبری، ج 1 ص 25

تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج 30 صص 235 و 236

این حدیث از نظر علم رجال اهل سنت صحیح السند نیز می باشد:

رواه البزار وأبو یعلى ... والطبرانی ... ورجال أحدهما ثقات .

فرجال البزار أیضا ثقات .

مجمع الزوائد، الهیثمی، ج 7 ص 152

تعلیق حسین سلیم أسد : إسناده صحیح

مسند أبی یعلى، أبو یعلى الموصلی، ج 9 صص 81 و 278

تعلیق شعیب الأرناؤوط : وأخرجه أبو یعلى بسند صحیح على شرط مسلم

مسند أحمد، أحمد بن حنبل، ج 1 ص 445

تعلیق شعیب الأرناؤوط : إسناده حسن

صحیح ابن حبان، ابن حبان، ج 1 ص 276

از میان احادیث شیعه هم صرفاً به نقل یک حدیث موثق بسنده می کنیم.

عن أبی عبد الله عن آبائه (علیهم السلام) قال : قال رسول الله (صلى الله علیه وآله) : ... فعلیکم بالقرآن فإنه شافع مشفع وما حل مصدق ... وهو الفصل لیس بالهزل وله ظهر وبطن فظاهره حکم وباطنه علم ، ظاهره أنیق وباطنه عمیق .

الکافی، الشیخ الکلینی، ج 2 ص 599

جالب این که این خطبه ی رسول خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم) از طریق امیر المومنین علی (علیه السلام) در منابع اهل سنت نیز نقل شده است:

کنز العمال، المتقی الهندی، ج 2 ص 289

مقدمه دوم - معنای ظاهر و باطن قرآن

در شرح این حدیث که منظور از ظاهر و باطن قرآن چیست، سخنان بسیاری گفته شده که می توان خلاصه و چکیده ی آن ها را در قالب بیان های زیر ارائه کرد:

1- قصه های قرآن در ظاهر اخبار است، و در باطن عبرت و تنبیه و تحذیر.

2- ظاهرش تنزیل و ایمان بدان، و باطنش عمل به آن است.

3- ظاهر تلاوت است و روایت، و باطن فهم است و درایت.

4- ظاهر قرآن چیزی است که معنایش آشکار است، و باطن آن چیزی است که به تفسیر محتاج می باشد.

5- ظاهر لفظ قرآن است و باطنش تاویل آن.

برای مطالعه ی بیشتر در این زمینه رجوع کنید به:

النهایة فی غریب الحدیث، ابن الأثیر، ج 1 ص 136 و ج 3 ص 166

غریب الحدیث، ابن سلام، ج 2 ص 13

غریب الحدیث، إبن الجوزی، ج 2 ص 59

تهذیب الآثار، الطبری ص 154

مشکل الآثار، الطحاوی، ج 7 ص 89

شرح السنة، البغوی، ج 1 ص 263 - 264

البرهان، الزرکشی، ج 2 ص 169

تاج العروس، الزبیدی، ج 7 ص 167 و ج 18 ص 60

لسان العرب، ابن منظور، ج 4 ص 520 - 521 و ج 13 ص 54

التیسیر بشرح الجامع الصغیر، المناوی، ج 1 صص 770 و 963

فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، المناوی، ج 3 صص 73 و 417

مرعاة المفاتیح شرح مشکاة المصابیح، المبارکفوری، ج 1 ص 334 و ج 7 ص 207

شیعه در فهم این حدیث به اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) مراجعه می کند. محدث جلیل جناب محمد بن حسن صفار به سند موثق چنین روایت می کند:

فضیل بن یسار می گوید: از امام باقر (علیه السلام) از این روایت پرسیدم که: هیچ آیه ای از قرآن نیست مگر این که ظاهر و باطنی دارد. فرمود: ظاهرش تنزیل آن و باطنش تاویل آن است. قسمتی از آن رفته و قسمتی از آن هنوز نیامده است. جریان دارد همان طور که خورشید و ماه جاری هستند.

عن فضیل بن یسار قال سئلت أبا جعفر علیه السلام عن هذه الروایة: ما من القرآن آیة الا ولها ظهر وبطن. فقال: ظهره تنزیله وبطنه تأویله منه ما قد مضى ومنه ما لم یکن، یجرى کما یجرى الشمس والقمر.

بصائر الدرجات، محمد بن الحسن الصفار صص 216 و 223

مقدمه سوم - چه کسی به ظاهر و باطن قرآن آگاه است؟

قرآن کلام خداست و او تنها کسی است که از ظاهر و باطن کلام خویش آگاه است. اما همو وظیفه ی تبیین کلام خویش را بر عهده ی رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) نهاده است:

« وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکَ الذِّکْرَ لِتُبَیِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَیْهِمْ » (النحل : 44)

لذا بدون شک علم ظاهر و باطن قرآن را به او نیز داده است. ابن حزم اندلسی در این باره سخن جالبی دارد که شنیدنش خالی از لطف نیست. وی می گوید:

برای ما راهی به علم باطن قرآن نه با ظن و گمان و نه با سخن گوینده ای وجود ندارد؛ ولی با بیان رسول خدا راه هست، کسی که خدای متعال به او امر کرده تا آنچه به سوی مردم نازل شده را برایشان تبیین کند. پس اگر بیانی از رسول خدا درباره ی باطن آیه ای یافتیم، مطیع او
می شویم و اگر نیافتیم، کسی در تاویل باطن آیه ای بر دیگری اولویت ندارد (یعنی کسی نمی تواند ادعا کند که به بطن آن راه یافته است). و این باطل و محال است که آیه ای باطن داشته باشد اما رسول خدا آن را تبیین ننموده باشد. زیرا در این صورت آنچه را که بدان مامور شده نرسانده و این سخنی است که هیچ مسلمانی نمی گوید.

لا سبیل لنا إلى علم البطن منها بظن ، ولا بقول قائل ، لکن ببیان النبی صلى الله علیه وسلم الذی أمره الله تعالى بأن یبین للناس ما نزل إلیهم ، فإن أوجدونا بیانا عن النبی صلى الله علیه وسلم ، بنقل الآیة عن ظاهرها إلى باطن ما صرنا إلیه طائعین ، وإن لم یوجدونا بیانا عن النبی صلى الله علیه وسلم ، فلیس أحد أولى بالتأویل - فی باطن ما تحتمله تلک الآیة - من آخر من تأول أیضا . ومن الباطل المحال أن یکون للآیة باطن لا یبینه النبی صلى الله علیه وسلم لأنه کان یکون حینئذ لم یبلغ کما أمر وهذا لا یقوله مسلم.

الاحکام، ابن حزم، ج 3 ص 271 - 272

و در حدیثی که از رسول اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) نقل شده آمده است:

من شهر علمم و علی در ِ آن است. پس هر کس می خواهد به شهر وارد شود، باید از در ِ آن بیاید.

أنا مدینة العلم و علی بابها فمن أراد المدینة فلیأت الباب .

المستدرک على الصحیحین، الحاکم النیسابوری، ج 3 ص 137

نزدیک به 30 عالم اهل سنت این حدیث را حسن یا صحیح دانسته اند. از جمله:

 یحیی بن معین، حاکم نیشابوری، طبری، ابن حجر عسقلانی، علائی، سخاوی، سیوطی، مناوی، بدخشانی، محمد بن طلحه شافعی، سبط ابن جوزی، محمد بن یوسف گنجی، جزری، فضل بن روزبهان، سید محمد بخاری، صنعانی، ابن حجر هیتمی، صالحی شامی، زرکشی، سمهودی، کنانی، ملا علی قاری، فتنی، شعرانی، طرابلسی، زرقانی، ابن صبان، شوکانی و و و ... .

رجوع کنید به:

عبقات الانوار فى امامة الائمة الاطهار، میر حامد حسین، ج 14 ص 9 - 12 - حدیث مدینه العلم قسمت سند

مناوی عالم بزرگ اهل سنت در شرح این حدیث می نویسد:

همانا حضرت رسول مصطفی (صلّی الله علیه و آله و سلّم) شهر جامع همه ی دیانات است، و هر شهری ناگزیر از داشتن دری است. پس رسول اکرم خبر داده که علی (علیه السلام) در ِ آن است. پس هرکس راه او را در پیش بگیرد، وارد شهر می شود و هرکس راه او را گم کند، راه هدایت را گم کرده است. و بر اعلمیت او (یعنی امیرالمومنین) موافق و مخالف و دوست و دشمن شهادت داده اند.

حرالی می گوید:
اولین و آخرین می دانند که فهم کتاب خدا منحصر به علم علی است، و هرکس این را نداند گمراه شده است.

فإن المصطفى صلى الله علیه وسلم المدینة الجامعة لمعانی الدیانات کلها أو لا بد للمدینة من باب فأخبر أن بابها هو علی کرم الله وجهه فمن أخذ طریقه دخل المدینة ومن أخطأه أخطأ طریق الهدى وقد شهد له بالأعلمیة الموافق والمخالف والمعادی والمحالف
.

قال الحرالی : قد علم الأولون والآخرون أن فهم کتاب الله منحصر إلى علم علی ومن جهل ذلک فقد ضل .

فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، المناوی، ج 3 ص 60 - 61

پس رسول خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم) عالم به ظاهر و باطن قرآن است و این علم را به علی (علیه السلام) داده است. از همین روست که می بینیم عبدالله بن مسعود، این صحابی بزرگوار و یکی از بزرگ ترین قاریان قرآن در عهد نبوی، درباره ی این علم چنین می گوید:

قرآن بر هفت حرف نازل شده و آیه ای از آن نیست مگر این که ظاهر و باطنی دارد، و همانا علم ظاهر و باطن نزد علی بن ابی طالب است.

عن عبدالله بن مسعود قال : إن القرآن أنزل على سبعة أحرف ما منها حرف إلا له ظهر وبطن وإن علی بن أبی طالب عنده علم الظاهر والباطن .

حلیة الأولیاء، أبو نعیم الأصبهانی، ج 1 ص 65

تاریخ مدینة دمشق، ابن عساکر، ج 42 ص 400

فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، المناوی، ج 3 ص 60

این سخن ابن مسعود را نیز بسیاری از بزرگان و علمای اهل سنت در کتب خویش ذکر کرده اند. در اینجا نام برخی از آن ها را به نقل از کتاب مستطاب "شرح إحقاق الحق" تالیف مرحوم آیت الله سید شهاب الدین مرعشی نجفی می آوریم:

فرائد السمطین، الحموینی - مخطوط

مفتاح النجا، البدخشی، ص 56 مخطوط

فصل الخطاب - محمد خواجة پارسای بخاری

ینابیع المودة، القندوزی الحنفی، ص 70

الأربعین، المولى علی القاری، ص 50

أرجح المطالب، الآمرتسری، ص 113

مناقب علی، العینی الحنفی الحیدرآبادی، ص 1

آل محمد، حسام الدین المردی الحنفی، ص 12

مختصر تاریخ دمشق، إبن منظور، ج 18 ص 23

فتح الملک العلى، أحمد بن الصدیق المغربی، ص 35

وسیلة النجاة، المولوی محمد مبین الهندی ص 139

مرآة التفسیر، المولوی أحمد النقوی الحنفی الهندی، ص 9

المناقب المرتضویة، المولى محمد صالح الکشفی، ص 263

توضیح الدلائل، أحمد الشیرازی الحسینی الشافعی، ص 213

أسمى المناقب فی تهذیب أسنى المطالب، الجزری الدمشقی، ص 82

الإیجاز والبیان فی علوم القرآن، الشیخ محمد الصادق قمحاوی، ص 72

در احادیث شیعه این مطلب که علم تاویل قرآن در اختیار اهل بیت (علیهم السلام) است، به صراحت بیشتری وارد شده است. حضرت امیر المومنین علی (علیه السلام) می فرماید:

من شنیدم از رسول خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم) که فرمود: هیچ آیه ای از قرآن نیست مگر این که ظاهر و باطنی دارد، و حرفی از آن نیست مگر این که تاویلی دارد. خداوند متعال می فرماید: « و تاویلش را جز خدا و راسخان در علم نمی دانند » . راسخان در علم ما آل محمد هستیم.

وإنی سمعت من رسول الله صلى الله علیه وآله یقول : لیس من القرآن آیة إلا ولها ظهر وبطن وما منه حرف إلا وإن له تأویل ، « وما یعلم تأویله الا الله والراسخون فی العلم » الراسخون نحن آل محمد .

کتاب سلیم بن قیس، سلیم بن قیس، ص 306

همیشان در جای دیگری می فرماید:

کجا هستند کسانى که پنداشتند دانایان علم قرآن آنان مى باشند نه ما؟ که این ادّعا را بر اساس دروغ و ستمکارى بر ضدّ ما روا داشتند.

نهج البلاغة، ترجمه محمد دشتى، ص 265

أین الذین زعموا أنهم الراسخون فی العلم دوننا ، کذبا وبغیا علینا .

نهج البلاغة، خطب الإمام علی (ع)، خطبة 144

تنها دو محدث بزرگ شیعه جناب صفار و شیخ کلینی در کتاب های خویش، 10 حدیث درباره ی این که راسخان در علم که تاویل قرآن را می دانند ائمه هستند، نقل کرده اند.

رجوع کنید به:

بصائر الدرجات، محمد بن الحسن الصفار، صص 222 - 224 (باب فی الأئمة علیهم السلام انهم الراسخون فی العلم)

الکافی، الشیخ الکلینی، ج 1 ص 213 ( باب ان الراسخین فی العلم هم الأئمة علیهم السلام )

برای تبرک و تیمن یکی از این  احادیث را که از جامعیت بیشتری برخوردار است، نقل می کنیم.

از امام باقر یا صادق (علیهما السلام) درباره ی این آیه که:

« و تاویلش را جز خدا و راسخان در علم نمی دانند » نقل شده: رسول خدا (صلّی الله علیه و آله و سلّم) افضل راسخین در علم است. خدای متعال جمیع آنچه بر او از تنزیل و تاویل نازل کرده آموخته است. و خداوند چیزی را بر او نازل نکرده که تاویلش را بدو نیاموخته باشد. و همین طور اوصیایش بعد از او کل آن را می دانند. و کسانی که تاویل قرآن را نمی دانند وقتی عالمی (یعنی یکی از راسخان در علم) در میان آن ها به علمش سخن بگوید، خدا پذیرش آن ها را اعلام کرده به قول خود که « می گویند به آن ایمان آوردیم همه ی آن از نزد پروردگار ماست ». و قرآن خاص و عام و محکم و متشابه و ناسخ و منسوخ دارد، و راسخان در علم همه ی آن ها را می دانند.

عن أحدهما علیهما السلام فی قول الله عز وجل :
« وما یعلم تأویله إلا الله والراسخون فی العلم » فرسول الله صلى الله علیه وآله أفضل الراسخین فی العلم ، قد علمه الله عز وجل جمیع ما أنزل علیه من التنزیل والتأویل ، وما کان الله لینزل علیه شیئا لم یعلمه تأویله ، وأوصیاؤه من بعده یعلمونه کله ، والذین لا یعلمون تأویله إذا قال العالم فیهم بعلم ، فأجابهم الله بقوله « یقولون آمنا به کل من عند ربنا » والقرآن خاص وعام ومحکم ومتشابه ، وناسخ ومنسوخ ، فالراسخون فی العلم یعلمونه .

نتیجه ی سه مقدمه

اکنون با دانستن این سه مقدمه:

1- قرآن علاوه بر ظاهر دارای باطن نیز می باشد.

2- منظور از باطن قرآن، تاویل و تفسیر آن است.

3- علم تفسیر و تاویل قرآن نزد اهل بیت نبوت (علیهم السلام) است.

به سراغ آیه ی مورد بحث می رویم.

اصل بحث

ظاهر آیه در خصوص اهل مدین یعنی قوم حضرت شعیب است:

« وَ إِلىَ مَدْیَنَ أَخَاهُمْ شُعَیْبًا قَالَ یَاقَوْمِ اعْبُدُواْ اللَّهَ مَا لَکُم مِّنْ إِلَاهٍ غَیرُْهُ وَ لَا تَنقُصُواْ الْمِکْیَالَ وَ الْمِیزَانَ إِنىّ ِ أَرَئکُم بخَِیرٍْ وَ إِنىّ ِ أَخَافُ عَلَیْکُمْ عَذَابَ یَوْمٍ محُِّیطٍ * وَ یَاقَوْمِ أَوْفُواْ الْمِکْیَالَ وَ الْمِیزَانَ بِالْقِسْطِ وَ لَا تَبْخَسُواْ النَّاسَ أَشْیَاءَهُمْ وَ لَا تَعْثَوْاْ فىِ الْأَرْضِ مُفْسِدِینَ * بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیرٌْ لَّکُمْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ وَ مَا أَنَا عَلَیْکُم بحَِفِیظٍ » (هود:84-86)

و به سوى [اهل ] مَدْیَنْ، برادرشان شعیب را [فرستادیم ]. گفت: اى قوم من، خدا را بپرستید. براى شما جز او معبودى نیست. و پیمانه و ترازو را کم مکنید. به راستى شما را در نعمت مى بینم. و [لى ] از عذاب روزى فراگیر بر شما بیمناکم. و اى قوم من، پیمانه و ترازو را به داد، تمام دهید، و حقوق مردم را کم مدهید، و در زمین به فساد سر برمدارید. اگر مؤمن باشید، باقیمانده [حلال ] خدا براى شما بهتر است، و من بر شما نگاهبان نیستم. (ترجمه محمد مهدی فولادوند، ص 231)

در تفاسیر اهل سنت تعابیر مختلفی از "بقیة اللَّه" شده است:

آنچه از حلال، خدا پس از ایفای کیل و وزن باقی می گذارد؛ رزق خدا؛ طاعت خدا؛ بهره از خدا؛ رحمت خدا؛ وصیت خدا؛ ثواب خدا در آخرت؛ و در نظر داشتن خدا.

فیه ثمانیة أقوال:

أحدها: ما أبقى الله بکم من الحلال بعد إیفاء الکیل و الوزن، خیر من البخس، قاله ابن عباس.

و الثانی: رزق اللّه خیر لکم، روی عن ابن عباس أیضا، و به قال سفیان.

و الثالث: طاعة اللّه خیر لکم، قاله مجاهد، و الزّجّاج.

و الرابع: حظّکم من اللّه خیر لکم، قاله قتادة.

و الخامس: رحمة اللّه خیر لکم، قاله ابن زید.

و السادس: وصیّة اللّه خیر لکم، قاله الرّبیع.

و السابع: ثواب اللّه فی الآخرة خیر لکم، قاله مقاتل.

و الثامن: مراقبة اللّه خیر لکم، ذکره الفرّاء.

زاد المسیر فی علم التفسیر، ابن جوزى، ج 2 ص 396

این ها همه آن چیزی است که از ظاهر آیه بر می آید. اکنون یکی از تفاسیر شیعی را هم ببینیم:

سرانجام به آنها گوشزد کرد که افزایش کمیت ثروت - ثروتى که از راه ظلم و ستم و استثمار دیگران بدست آید- سبب بى  نیازى شما نخواهد بود، بلکه" سرمایه حلالى که براى شما باقى مى  ماند هر چند کم و اندک باشد اگر ایمان به خدا و دستورش داشته باشید بهتر است" (بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ).

تعبیر به" بقیة اللَّه" یا به خاطر آن است که سود حلال اندک چون به فرمان خدا است" بقیة اللَّه" است.

و یا اینکه تحصیل حلال باعث دوام نعمت الهى و بقاى برکات مى شود.

و یا اینکه اشاره به پاداش و ثوابهاى معنوى است که تا ابد باقى مى ماند هر چند دنیا و تمام آنچه در آن است فانى شود، آیه 46 سوره کهف (وَ الْباقِیاتُ الصَّالِحاتُ خَیْرٌ عِنْدَ رَبِّکَ ثَواباً وَ خَیْرٌ أَمَلًا) نیز اشاره به همین است.و تعبیر به إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ (اگر ایمان داشته باشید) اشاره به این است که این واقعیت را تنها کسانى درک مى کنند که ایمان به خدا و حکمت او و فلسفه فرمانهایش داشته باشند.

در روایات متعددى مى خوانیم که بقیة اللَّه تفسیر به وجود" مهدى ع" یا بعضى از امامان دیگر شده است، از جمله در کتاب اکمال الدین از امام باقر ع چنین نقل شده:

اول ما ینطق به القائم علیه السلام حین خرج هذه الایة (بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ)، ثم یقول انا بقیة اللَّه و حجته و خلیفته علیکم فلا یسلم علیه مسلم الا قال السلام علیک یا بقیة اللَّه فى ارضه :" نخستین سخنى که مهدى ع پس از قیام خود مى گوید این آیه است (بَقِیَّتُ اللَّهِ خَیْرٌ لَکُمْ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ) سپس مى گوید منم بقیة اللَّه و حجت و خلیفه او در میان شما، سپس هیچکس بر او سلام نمى کند مگر اینکه مى گوید: السلام علیک یا بقیة اللَّه فى ارضه".

بارها گفته ایم آیات قرآن هر چند در مورد خاصى نازل شده باشد مفاهیم جامعى دارد که مى تواند در اعصار و قرون بعد بر مصداقهاى کلى تر و وسیع تر، تطبیق شود.

 درست است که در آیه مورد بحث، مخاطب قوم شعیبند، و منظور از" بَقِیَّتُ اللَّهِ" سود و سرمایه حلال و یا پاداش الهى است، ولى هر موجود نافع که از طرف خداوند براى بشر باقى مانده و مایه خیر و سعادت او گردد،" بقیة اللَّه" محسوب مى شود.

تمام پیامبران الهى و پیشوایان بزرگ "بقیة اللَّه" اند.

تمام رهبران راستین که پس از مبارزه با یک دشمن سر سخت براى یک قوم و ملت باقى میمانند از این نظر بقیة اللَّه اند.

همچنین سربازان مبارزى که پس از پیروزى از میدان جنگ باز مى گردند آنها نیز بقیة اللَّه اند.

و از آنجا که مهدى موعود ع آخرین پیشوا و بزرگترین رهبر انقلابى پس از قیام پیامبر اسلام ص است یکى از روشنترین مصادیق" بقیة اللَّه" مى باشد و از همه به این لقب شایسته تر است، بخصوص که تنها باقیمانده بعد از پیامبران و امامان است.

تفسیر نمونه، مکارم شیرزای، ج 9 صص 203 و 204

چنانکه می بینیم در تفاسیر شیعه نیز آنچه از ظاهر آیه بر می آید مورد قبول است، لیکن باطن آیه و تاویل آن امری است که باید با مراجعه به اهل بیت (علیهم السلام) روشن شود.

اهل سنت در اینجا مراجعه ای به اهل بیت (علیهم السلام) نداشته اند، لذا خود را از دانستن تاویل آیه محروم نموده اند؛ لیکن شیعیان با توجه به احادیث ایشان، ائمه ی اطهار را مصداق باطنی "بقیة اللَّه" می دانند. علامه مجلسی بابی از کتاب خویش را به همین عنوان اختصاص داده و می نویسد:

باب این که ایشان یعنی ائمه (علیهم السلام) حزب خدا و بقیه ی او و کعبه و قبله اش هستند

این قول خدای متعال: « بقیة الله خیر لکم » درباره ی ایشان نازل شده است.

بیان: اکثر مفسرین " بقیة اللَّه" را تفسیر کرده اند به آنچه خدا از حلال برای مردم ابقا می کند، بعد از پاک شدن از آنچه بر ایشان حرام شده است از کم فروشی در مکیال و میزان؛ یا ابقای الهی نعمتش را بر آن ها؛ یا ثواب باقی آخرت.

اما در اخبار مراد از آن ابقای کسی از انبیا و اوصیا (علیهم السلام) در زمین برای هدایت خلق است، یا خود اوصیا و ائمه که بقایای انبیا در امت ها هستند. و اخبار در این باره فراوان است که ما هر کدام را در جایش آورده ایم.

( باب انهم علیهم السلام حزب الله وبقیته وکعبته وقبلته )

قوله تعالى : ( بقیة الله خیر لکم ) نزلت فیهم علیهم السلام .

بیان : فسر أکثر المفسرین بقیة الله بما أبقاه الله لهم من الحلال بعد التنزه عما حرم علیهم من تطفیف المکیال والمیزان ، أو إبقاء الله نعمته علیهم ، أو ثواب الآخرة الباقیة ، وأما الخبر فالمراد به من إبقاء فی الأرض من الأنبیاء والأوصیاء علیهم السلام لهدایة الخلق ، أو الأوصیاء والأئمة الذین هم بقایا الأنبیاء فی أممهم والاخبار فی ذلک کثیرة أوردناها فی مواقعها .

بحار الأنوار، العلامة المجلسی، ج 24 ص 211

زیارت جامعه ی کبیره از معتبرترین زیارات ائمه ی هدی و به نقل از امام هادی (علیه السلام) می باشد. شیخ صدوق و شیخ طوسی دو محدث جلیل القدر شیعه این زیارت را در کتاب های خویش آورده اند. این زیارت شامل مضامین عالی معرفتی در باب امام شناسی است، و آن را می
توان در مزار همه ی ائمه قرائت نمود. در فرازی از آن چنین آمده است:

السلام على الأئمة الدعاة والقادة الهداة والسادة الولاة والذادة الحماة وأهل الذکر وأولی الأمر وبقیة الله وخیرته وحزبه وعیبة علمه وحجته وصراطه ونوره وبرهانه ورحمة الله وبرکاته .

عیون أخبار الرضا (ع)، الشیخ الصدوق، ج 1 ص 306

من لا یحضره الفقیه، الشیخ الصدوق، ج 2 ص 610

تهذیب الأحکام، الشیخ الطوسی، ج 6 ص 96

یعنی همه ی ائمه "بقیة الله" هستند. لذا می بینیم که در برخی احادیث، امامان خاصی مثلا امیر المومنین، امام رضا یا امام باقر (علیهم السلام)، "بقیة الله" خوانده شده اند.

أصحاب الکهف ... قالوا : یا بقیة الله فی أرضه بعد رسوله .

الخرائج والجرائح، قطب الدین الراوندی، ج 2 ص 836

موسى بن جعفر علیه السلام فقال لی : ... خذیه فإنه بقیة الله تعالى فی ارضه .

عیون أخبار الرضا (ع)، الشیخ الصدوق، ج 2 ص 30

چون ماجرای بقیة الله خوانده شدن امام باقر (علیه السلام) بسیار جالب است، آن را مفصلا ً نقل می کنیم. این ماجرا از زبان امام صادق (علیه السلام) و نیز ابوبکر حضرمی نقل شده و در کتاب معتبری چون کافی نیز آمده و ما آن را از همین کتاب نقل می کنیم.

ابو بکر حضرمى گوید: امام باقر علیه السلام را به شام سوى هشام بن عبد الملک بردند . ...

هشام دستور داد آن حضرت و اصحابش را بر استر نشانده به مدینه برگردانند و فرمان داد که در بین راه بازارها را به روى آنها ببندند و از خوراک و آشامیدنى جلوگیرشان باشند (مقصودش از این دستورها توهین و توبیخ آن حضرت بود) پس سه روز راه رفتند و هیچ گونه خوراک و آشامیدنى بدست نیاوردند، تا آنکه به شهر مدین (شهر شعیب پیغمبر) رسیدند، مردم در شهر را به روى آنها بستند، اصحاب حضرت از گرسنگى و تشنگى به او شکایت بردند.

امام علیه السلام بر کوهى که به آنها مشرف بود بالا رفت و با صداى بلند فرمود: اى اهل شهرى که مردمش ستمکارند، من بقیة الله هستم و خدا مى فرماید: «بقیة اللَّه براى شما بهتر است اگر ایمان دارید و من نگهبان شما نیستم».

در میان آن مردم شیخى سالخورده بود، نزد مردم شهر آمد و گفت: اى قوم! بخدا که این ندا مانند دعوت شعیب پیغمبر است، اگر در بازارها را به روى این مرد باز نکنید، از بالاى سر و زیر پا گرفتار شوید، این بار مرا تصدیق کنید و فرمانبرید، و در آینده تکذیبم کنید. من خیر خواه شمایم. مردم شتاب کردند و بازارها را به روى حضرت و اصحابش گشودند، خبر آن
شیخ به هشام بن عبد الملک رسید، دنبالش فرستاد و او را برد و کسى ندانست که کارش به کجا رسید.

اصول کافى، ترجمه حاج سید جواد مصطفوى، ج ‏2 ص 375 - 377

در منابع دیگر، سخن امام به جای "أنا بقیة الله"، "إنا بقیة الله" و "نحن بقیة الله" نیز گزارش شده است. یعنی حضرت فرموده اند: ما بقیة الله هستیم.

رجوع کنید به:

الکافی، الشیخ الکلینی، ج 1 ص 471 - 472

مناقب آل أبی طالب، ابن شهر آشوب، ج 3 ص 322 - 323

دلائل الامامة، محمد بن جریر الطبری، ص 241

الأمان من أخطار الأسفار، السید ابن طاووس، ص 72 - 73

الخرائج والجرائح، قطب الدین الراوندی، ج 1 ص 293

| ٤:٢۱ ‎ب.ظ - پنجشنبه ٢٩ تیر ۱۳٩۱
+ نظرات ()
 
        منوی اصلی
خانه
پروفایل مدیر وبلاگ
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
 
        درباره وبلاگ

 
         نویسندگان

 
       موضوعات مطالب
احادیث و روایات(٢۸۸)
تشیع و تاریخ(۱٩٩)
تاریخ و عاشورا(٦٠)
نگارخانه(٥٠)
اسناد شهادت حضرت زهرا(۳٧)
اسناد امامت امام علی ازکتب اهل سنت(٢۸)
زندگی نامه امام علی(٢٦)
ادعیه و زیارات(٢٦)
عایشه(٢۳)
شعر مذهبی(٢٠)
قرآن(۱٩)
دانلود(۱۸)
دانش و کرامات امام علی(۱٥)
روایات اهل سنت درباره عمر(۱٤)
داستان(۱٤)
وهابیت(٧)
جنایات سپاه اعراب(٧)
اسناد شهادت پیامبر(٤)
حفصه(۳)
تقویم و اعمال ماه رجب(٢)
اسناد امامت امام علی ازکتب اهل سنت(٢)
مهدویت(۱)
جنایات سپاه اعراب(۱)
 
       سایر امکانات

  RSS 

POWERED BY
PersianWeblog.COM

 قالب غدیر

.... ..

اسناد امامت امام علی و شهادت فاطمه ع
لوگو وبلاگ
...
...

اللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِدا ‏وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَك َطَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلاً

... ... ...

.... .... ...
.
.
...
 ...

زیارت عاشورا

ذکر کاشف الکرب

دعای عظم البلا

...

 

 ... Online User ...

 


تمامی حقوق محفوظ می باشد!

www.amiremomenin.persianblog.ir- Designed By shahrooz tehrani